محرم، موکب‌ها و مسئولیتی که پس از پایان عزاداری بر زمین می‌ماند

آروان خبرـمحمد محمودی//با فرا رسیدن ماه محرم، شهر چهره‌ای تازه به خود می‌گیرد. موکب‌ها در نقاط مختلف برپا می‌شوند، چای نذری در لیوان‌های یک‌بارمصرف میان مردم می‌چرخد، دیگ‌های غذا روشن است و جمعیت عزاداران با شور حسینی در خیابان‌ها رفت‌وآمد می‌کنند. این فضای معنوی، جلوه‌ای از ارادت مردم به امام حسین(ع) و همبستگی اجتماعی است؛ اما در میان این حال‌وهوای پرشور، مسئله‌ای مهم و کمتر دیده‌شده وجود دارد که معمولاً از نگاه‌ها دور می‌ماند.

پس از پایان مراسم، زمانی که نوحه‌ها خاموش می‌شود، هیئت‌ها جمع می‌شوند و مردم به خانه‌های خود بازمی‌گردند، خیابان‌ها می‌مانند و حجم زیادی از دورریزها: لیوان‌های یک‌بارمصرف، ظرف‌های غذای نذری، سفره‌های پلاستیکی، قاشق‌ها، کیسه‌ها و باقی‌مانده‌های نذری. این‌ها تنها زباله نیستند؛ نشانه‌ای از یک غفلت جمعی‌اند که در میان شور عزاداری، کمتر به آن توجه می‌شود.

در همین ساعات پایانی شب، پاکبانان ی که نامشان در هیچ تیتری دیده نمی‌شود، تازه کارشان آغاز می‌شود. آن‌ها باید خیابان‌هایی را که ساعاتی پیش محل عزاداری و نذری بوده، پاکیزه کنند؛ زباله‌ها را جمع کنند و چهره‌ی شهر را به وضعیت طبیعی بازگردانند. این کارگران، بی‌صدا و بی‌ادعا، بار سنگینی را بر دوش می‌کشند؛ باری که بخش زیادی از آن نتیجه‌ی بی‌توجهی ماست.

در کنار تکلیف دینی و احترام به آیین عزاداری، مسئولیت شهروندی نیز وجود دارد. رعایت پاکیزگی محیط، جمع‌کردن زباله‌های نذری و توجه به زحمات پاکبانان، رفتاری کوچک اما تأثیرگذار است. شهری که در آن عزاداری می‌کنیم، خانه‌ی مشترک ماست و حفظ پاکیزگی آن، کمتر از هیچ عمل ثواب‌آوری نیست.

محرم، تنها زمان سوگواری نیست؛ فرصتی برای تمرین اخلاق اجتماعی و مسئولیت‌پذیری است. اگر هر فرد، پیش از ترک مراسم، تنها چند دقیقه برای جمع‌کردن دورریزهای خود وقت بگذارد، نه‌تنها چهره‌ی شهر حفظ می‌شود، بلکه فشار سنگین بر دوش پاکبانان نیز کاهش می‌یابد. این رفتار ساده، ادامه‌ی همان مسیری است که برای آن عزاداری می‌کنیم؛ مسیری که بر کرامت، احترام و توجه به حقوق دیگران تأکید دارد.