آروان خبر/کشف شواهدی از دوره ایلام قدیم در نخستین فصل کاوش های علمی محوطه کلگه زرین، گشوده شدن افقی تازه در شناخت پیشینه تمدنی زاگرس. به گزارش پایگاه خبری آروان خبر، مسجدسلیمان، شهری که نامش با تاریخ صنعت نفت خاورمیانه گره خورده است، اکنون با کشفیاتی تازه در محوطه باستانی کلگه زرین، بار دیگر توجه جامعه علمی و علاقه مندان به تاریخ تمدن را به خود جلب کرده است، شواهد باستان شناختی به دست آمده از نخستین فصل کاوش این محوطه، پیشینه تاریخی آن را به بیش از چهار هزار سال پیش و دوره ایلام قدیم می رساند، یافته هایی ارزشمند که دریچه ای تازه به سوی شناخت لایه های ناشناخته تاریخ این سرزمین گشوده است.
دکتر ایوب سلطانی رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان مسجدسلیمان با بیان این مطلب افزود: کلگه زرین همواره یکی از محوطه های شاخص و پراهمیت در مطالعات باستان شناختی مسجدسلیمان بوده است. اهمیت این محوطه در گزارش های پژوهشگران و باستان شناسان پیشین، از جمله توجه و بازدید رومن گیرشمن، نیز بازتاب یافته است. با وجود این، حضور و بررسی های موردی گذشته هرگز به انجام یک برنامه فراگیر و نظام مند کاوش برای شناسایی دقیق لایه های فرهنگی، بازسازی سیر تاریخی و شناخت جایگاه تمدنی این محوطه منجر نشده بود.
رئیس پایگاه منظر فرهنگی و صنعتی مسجدسلیمان ادامه داد:
این خلأ پژوهشی سرانجام از خردادماه ۱۴۰۵ با آغاز نخستین فصل کاوش های فراگیر، روشمند و مبتنی بر اصول علمی باستان شناسی وارد مرحله ای تازه شد. این برنامه پژوهشی که حدود سه ماه به طول انجامید، افزون بر شناسایی و مطالعه شواهد معماری و فرهنگی دوره الیماییان، هم زمان با دوره های سلوکی و اشکانی، در روزهای پایانی خود به مدارک و شواهدی دست یافت که اهمیت و دیرینگی کلگه زرین را به افقی بسیار دورتر از تصورات پیشین پیوند می دهد.
سلطانی ادامه داد: بررسی یافته های این فصل از کاوش، وجود لایه های فرهنگی متعلق به دوره ایلام قدیم و با قدمتی بیش از چهار هزار سال را مطرح می کند، دوره ای که با سلسله شیماشکی در تاریخ ایلام و تحولات هم زمان با سلسله اور سوم و آشور قدیم در میان رودان ارتباط زمانی دارد. این شواهد نشان می دهد که پیشینه تاریخی کلگه زرین به دوره الیماییان محدود نبوده و این محوطه در دوره های بسیار کهن تر نیز از اهمیت فرهنگی برخوردار بوده است.
دکتر سلطانی گفت: دستیابی به این مدارک، حاصل کاوش دقیق و لایه نگر، ثبت و مستندسازی علمی و دقت و حوصله باستان شناسان در بررسی میلی متری نهشته های باستانی بوده است، تلاشی که بار دیگر اهمیت پژوهش های میدانی اصولی را در آشکارسازی لایه های پنهان تاریخ نشان می دهد. در باستان شناسی، گاه یک یافته کوچک یا یک لایه فرهنگی می تواند افقی چند هزار ساله از تاریخ را پیش روی پژوهشگران بگشاید؛ آنچه در کلگه زرین رخ داده، نمونه ای ارزشمند از همین ظرفیت علمی است.
وی با بیان این که اهمیت این دستاورد تنها در افزایش قدمت تاریخی محوطه خلاصه نمی شود، بلکه شواهد جدید، ضرورت بازنگری در برداشت های پیشین درباره پیشینه، کارکرد و مفهوم نقش برجسته شاخص کلگه زرین را مطرح می کند گفت: این یافته ها زمینه ای تازه برای بررسی تداوم اهمیت آیینی و فرهنگی این مکان در دوره های مختلف تاریخی فراهم می آورند، موضوعی که پاسخ دقیق تر به آن مستلزم تداوم کاوش ها و انجام مطالعات تخصصی میان رشته ای است.
رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری مسجدسلیمان در پایان
اظهار داشت: فصل نخست کاوش های باستان شناسی با حمایت های بی دریغ پژوهشگاه میراث فرهنگی، اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان، اداره کل پایگاه های ملی و جهانی، نماینده محترم در مجلس شورای اسلامی، فرماندار و اعضای شورای تامین، حمایت های شرکت بهره برداری نفت و گاز مسجدسلیمان، فعالیت و کنشگران فرهنگی، اصحاب رسانه، اهالی منطقه، شهروندان و حمایت مادی شهرداری به منظور ساماندهی و ایجاد سایت موزه شهری کلگه زرین در بافت محله کم برخوردار کلگه به منظور توسعه پایدار و متوازن صورت گرفته است که از همه این عزیزان تشکر و قدردانی می نمایم.
لازم به ذکر است آنچه در نخستین فصل کاوش کلگه زرین به دست آمده، پایان یک مسیر پژوهشی نیست، بلکه آغاز فصلی تازه در شناخت تاریخ این محوطه و جایگاه آن در جغرافیای فرهنگی زاگرس است. انتظار می رود تداوم کاوش ها در فصل های آینده و دستیابی به لایه های عمیق تر، اطلاعات ارزشمند دیگری درباره پیشینه استقرار، تحولات فرهنگی و باورهای مردمان این سرزمین آشکار سازد.
مسجدسلیمان را نباید تنها با تاریخ نفت و صنعت شناخت. این سرزمین، پیش از آنکه در سال ۱۹۰۸ میلادی به یکی از نقاط عطف تاریخ صنعت نفت جهان تبدیل شود، هزاران سال در متن تحولات فرهنگی و تمدنی ایران و جنوب غرب آسیا حضور داشته است. کلگه زرین امروز گواهی تازه بر عمق این پیشینه تاریخی است.
از این منظر، حمایت از تداوم کاوش های باستان شناسی کلگه زرین، حفاظت از آثار و یافته ها، ایجاد زیرساخت های پژوهشی و معرفی شایسته این محوطه، صرفاً پشتیبانی از یک برنامه میدانی نیست، بلکه سرمایه گذاری برای شناخت هویت تاریخی ایران، پاسداشت میراث نیاکان و انتقال این گنجینه ارزشمند به نسل های آینده است.
امروز کلگه زرین از دل خاک، روایتی چهار هزار ساله از تاریخ این سرزمین را بازگو می کند؛ روایتی که هنوز فصل های ناگفته بسیاری دارد و برای آشکار شدن آن ها، تداوم کاوش های علمی و حمایت جدی از این میراث ملی ضرورتی انکارناپذیر است.
کلگه زرین، تنها یک محوطه باستانی نیست، بخشی از حافظه تمدنی ایران است که اکنون پس از هزاران سال، دوباره به تاریخ بازمی گردد.
سرپرستی هیئت کاوش محوطه کلگه زرین را علی هژبری و ایوب سلطانی بر عهده داشته اند.
دیدگاه‌ها