آنالیز کارنامه شش استاندار وفاقی، خوزستان پنجم و هشدار خانه‌تکانی وفاقیون

آروان خبر –  محمدرضا چمن‌نژادیان //پساهفته دولت، علاوه بر مراسمات بزرگداشت شهیدان رجایی و باهنر، فرصتی برای سنجش عینی کارنامه یک‌ساله دولت و مدیران اجرایی کشور فراهم می آید. افتتاح و آغاز عملیات پروژه‌ها شاخص واقعی ارزیابی عملکرد دولتمردان و استانداران می باشد که از شمارش صرف طرح‌ها فراتر رفته و اثر مدیریت استانها را […]

آروان خبر –  محمدرضا چمن‌نژادیان //پساهفته دولت، علاوه بر مراسمات بزرگداشت شهیدان رجایی و باهنر، فرصتی برای سنجش عینی کارنامه یک‌ساله دولت و مدیران اجرایی کشور فراهم می آید. افتتاح و آغاز عملیات پروژه‌ها شاخص واقعی ارزیابی عملکرد دولتمردان و استانداران می باشد که از شمارش صرف طرح‌ها فراتر رفته و اثر مدیریت استانها را بر توسعه، تولید، اشتغال، رفاه و کاهش محرومیت نشان می دهند.
از این‌رو، در این ارزیابی ملاک اصلی نه حجم اعتبارات و نه تعداد پروژه‌های خرد، بلکه مگاپروژه‌های مولد و زیربنایی، سرمایه‌گذاری‌های جدید، طرح‌های اشتغال‌زا، زیرساخت‌های راهبردی و پروژه‌هایی است که با نقش‌آفرینی مستقیم مدیریت عالی استان به نتیجه رسیده یا وارد مرحله اجرا شده‌اند. پروژه‌های نفت، گاز و پتروشیمی که تحت مدیریت تخصصی وزارتخانه‌ها و شرکت‌های مربوط قرار دارند نیز در ارزیابی مستقیم عملکرد استانداران منظور نشده‌اند.
در هفته دولت ۱۴۰۵، حدود ۳۵ هزار و ۹۸۶ پروژه در کشور به بهره‌برداری رسید یا وارد مرحله اجرا شد؛ اما این رقم به‌تنهایی معیار مناسبی برای مقایسه استانداران نیست. پرسش اصلی این است که هر مدیریت استانی تا چه اندازه توانسته ظرفیت‌های بالقوه خود را به توسعه مولد، اشتغال پایدار، سرمایه‌گذاری و زیرساخت تحول‌آفرین تبدیل کند.
کارنامه فشرده شش استاندار وفاقی
رتبه استان و ارزیابی مدیریتی:
۱-آذربایجان شرقی: بسیار قوی؛ مگا پروژه، سرمایه‌گذاری و اشتغال
۲-خراسان جنوبی :قوی و اثربخش؛ به‌ویژه در بازار کار
۳-سیستان و بلوچستان :قوی و توسعه‌محور؛ ریل، جاده، بندر، مکران و ترانزیت
۴-آذربایجان غربی :قابل قبول رو به قوی
۵-خوزستان: قابل قبول از نظر فعالیت عمرانی، اما پایین‌تر از ظرفیت استان
۶-کردستان:متوسط رو به خوب
این رتبه‌بندی تحلیلی و تطبیقی است و رتبه رسمی وزارت کشور محسوب نمی‌شود.
کارنامه خوزستان از نظر حجم عمومی فعالیت‌های عمرانی و پروژه‌های متعدد قابل انکار نیست. در هفته دولت بیش از ۱۷۰۰ پروژه عمرانی و اقتصادی افتتاح و حدود ۱۸۰ پروژه جدید کلنگ‌زنی شد. اما پرسش اصلی این است:
آیا خروجی مدیریت وفاقی خوزستان متناسب با ظرفیت‌های کم‌نظیر این استان بوده است؟
پاسخ مقایسه‌ای نشان می‌دهد که اگرچه از نظر فعالیت عمرانی و آماری نقاط مثبتی وجود دارد، اما این عملکرد با ظرفیت‌های استثنایی خوزستان منفی و فاصله زیادی با سایر استان‌های کم ظرفیت دارد. استان در آب، عمران، مسکن، حمل‌ونقل، خدمات و برخی طرح‌های اقتصادی فعالیت داشته، اما سهم پروژه‌های واقعاً مولد و تحول‌آفرین همچنان محدود و ضعیف است.
چنانچه نرخ بیکاری خوزستان از ۱۲/۴ درصد در بهار ۱۴۰۴ به ۱۱/۹ درصد در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته؛یعنی نیم واحد درصد. این کاهش، امتیازی مثبت است، اما ۱۱/۹ درصد همچنان رقم بالایی است. در مقابل، خراسان جنوبی با نرخ بیکاری ۴/۴ درصد پایین‌ترین نرخ کشور را ثبت کرده است.
از سوی دیگر، شاخص فلاکت خوزستان در بهار ۱۴۰۵ حدود ۱۰۱/۹ گزارش شده، در حالی که این شاخص برای خراسان جنوبی که از بسیاری ظرفیت‌ها محروم است، حدود ۹۲/۷ می باشد. کردستان با حدود ۱۱۱/۱ و آذربایجان غربی با حدود ۱۰۴/۱ نیز وضعیت نامناسب‌تری داشته‌اند. این ارقام نشان می‌دهد فشار اقتصادی و معیشتی همچنان یکی از نقاط ضعف جدی خوزستان است.
البته نمی‌توان تمام این شاخص‌ها را مستقیماً به عملکرد استانداران نسبت داد؛ اما در ارزیابی مدیریت عالی استانها می‌توان پرسید: کدام مدیریت توانسته است در شرایط مشابه، ظرفیت‌های موجود را بهتر به سرمایه‌گذاری، اشتغال پایدار و بهبود زندگی مردم تبدیل کند؟
جایگاه خوزستان در سه شاخص اصلی

الف-مگاپروژه و زیرساخت:
۱-آذربایجان شرقی اول
۲- سیستان و بلوچستان دوم
۳-خراسان جنوبی سوم
۴-خوزستان چهارم
۵- آذربایجان غربی پنجم.
۶- کردستان ششم.

ب-بازار کار:
۱-خراسان جنوبی اول
۲-آذربایجان غربی دوم،
۳-آذربایجان شرقی سوم،
۴- سیستان و بلوچستان چهارم
۵- کردستان پنجم
۶- خوزستان ششم.
ج- کاهش فشار اجتماعی و اقتصادی:
۱-خراسان جنوبی اول،
۲-سیستان و بلوچستان دوم
۳- آذربایجان شرقی سوم،
۴-خوزستان چهارم
۵- آذربایجان غربی پنجم
۶-کردستان ششم.
اما در ارزیابی ترکیبی مجموع شاخص های شش استان نیز نتیجه چنین است:
۱. آذربایجان شرقی
۲. خراسان جنوبی
۳. سیستان و بلوچستان
۴. آذربایجان غربی
۵. خوزستان
۶. کردستان
خوزستان با رتبه بندی کمی و نسبی ۱۰۰ امتیازی طبق برآوردهای وزارت کشور و اطلاعات بدست آمده خوزستان۶۶ از ۱۰۰ گرفته، در حالی که استان نخست ۸۸ از ۱۰۰ امتیاز کسب کرده است؛ فاصله‌ای ۲۲ امتیازی با استاندار اول و ۳۴ امتیازی از کل امتیازات و رتبه ی پنجم میان شش استاندار از منظر ظرفیت‌های فوق‌العاده خوزستان، قابل تأمل و نگران‌کننده است.
( استاندار خوزستان۶۶ از ۱۰۰امتیاز کل و ۲۲ امتیاز کمتر از استاندار مرکزی که با ۸۸ از ۱۰۰ اول و ۳۴ امتیاز در کل از ۱۰۰ کم آورد)
در یک جمع‌بندی؛ مسئله خوزستان کمبود ظرفیت نیست. بلکه مسئله اصلی خوزستان، شکاف میان ظرفیت عظیم استان و خروجی مدیریتی است. استانی با این حجم از ظرفیت‌های اقتصادی، جغرافیایی، انسانی، کشاورزی، صنعتی، انرژی، بندری، مرزی و ترانزیتی، صرفاً با افتتاح تعداد زیادی پروژه خرد و روزمره به نقطه مطلوب نمی‌رسد.
معیار واقعی باید مگاپروژه‌های مولد و تحول‌آفرین، سرمایه‌گذاری جدید، اشتغال پایدار و کاهش محسوس بیکاری، فقر و محرومیت باشد.
بنابراین نقد کارشناسانه این نیست که استاندار خوزستان پروژه‌ای نداشته است؛ بلکه نقد دقیق‌تر این است که کارنامه مدیریت وفاقی استان از نظر فعالیت عمرانی و پروژه‌های خرد قابل توجه، اما در تبدیل ظرفیت عظیم خوزستان به اشتغال پایدار، سرمایه‌ گذاری مولد و بهبود محسوس شاخص‌ های اجتماعی، ضعیف و پایین‌تر از جایگاه مورد انتظار است.
خوزستان بیش از هر چیز به مدیریت علمی، نگاه کارشناسانه، شایسته‌سالاری تحول‌آفرین، تصمیم‌گیری شجاعانه، چابکی مدیریتی و تعریف پروژه‌های بزرگ و خلاقانه نیاز دارد؛ نه روزمرگی، مدیریت گعده‌ای و غلبه ملاحظات غیرکارشناسی.
از این منظر، انتظار می‌رود دولت وفاق ملی و شخص رئیس‌جمهور، آقای دکتر پزشکیان، برای جلوگیری از تشدید عقب‌ماندگی و محرومیت مزمن در این استان راهبردی، با نگاهی علمی، کارشناسانه و فارغ از ملاحظات قومی، سیاسی و جناحی نسبت به اصلاح ساختار مدیریتی و ایجاد تحول واقعی اقدام کند. زیرا با این ارزیابی و جایگاه عملکرد مدیریی در هفته ی دولت خوزستان به خانه تکانی جدی عاجل نیاز دارد. که زنگ آن مدتهاست بصدا در آمده است
جناب دکتر پزشکیان ریاست محترم دولت وفاقی ملی که تاکید بر خرد جمعی و اقدامات کارشناسی دارید، خوزستان ظرفیت کم ندارد؛ آنچه کم دارد، مدیریتی است که این ظرفیت را به توسعه، اشتغال، سرمایه‌گذاری و رفاه عمومی تبدیل کند. جلوِ ضرر هر جا گرفته شود، سود است.